Hoe houd je een taal levend? De Taaltuin vertelt

8 november, 2026

In september lanceerden we een nieuw magazine:Lantern. Het doel van het magazine is om meer licht te laten schijnen op de wereld van het moedertaalonderwijs.

Voor onze rubriek NEDERLANDS ONDERWIJS WERELDWIJD mochten we een bijzondere bijdrage ontvangen van een gastschrijver: Karine Van Dijck, onderwijscoördinator bij de NTC-locatie De Taaltuin in Cleveland. Zij deelt een voorbeeld van een project dat leesplezier stimuleert en bij ieder moederta(a)lprogramma kan worden ingezet, ongeacht de taal. Dit stuk laat zien dat het waardevol is om een taal voor kinderen levend te houden, ongeacht de taal of de plek waar je woont.

Je kunt het artikel lezen door hieronder het digitale bladerboek te openen en naar pagina 19 te gaan. Je vindt de tekst ook verder naar beneden op deze pagina.

Veel dank aan de teams van De Taaltuin en Stichting NOB voor deze bijdrage!

Van Lantern, editie 1:

Leeskilometers over de oceaan

Hoe stimuleer je kinderen om meer in hun moedertaal te lezen? Bij De Taaltuin in Cleveland groeien leerlingen op met Nederlands als moedertaal en Engels als schooltaal. Onderwijscoördinator Karine Van Dijck deelt een project dat het leesplezier vergroot en eenvoudig toepasbaar is in andere moedertaalprogramma's. 

Karine: Het Nederlands dat leerlingen bij de Taaltuin leren verbindt hen met hun familie, hun cultuur en met een land waar ze niet (meer) wonen. In een omgeving waar Engels overal aanwezig is, vraagt lezen in het Nederlands extra aandacht. Hoewel ze thuis Nederlands spreken, is het niet vanzelfsprekend dat ze Nederlandse boeken lezen. Daarom hebben we het leesproject Samen Beter Lezen opgezet, een idee dat oorspronkelijk van 't Klokhuis in New York kwam. 

Samen Beter Lezen

Het uitgangspunt is simpel. Als kinderen beter willen leren lezen, moeten ze vooral veel lezen. Belangrijker nog: ze moeten plezier hebben in lezen. Daarom laten we leerlingen hun eigen boeken kiezen, uit een selectie van kwalitatief goede boeken die passen bij hun leeftijd en taalniveau.

Vier weken lang lezen leerlingen minimaal vier keer per week vijftien minuten hardop met een ouder. Ze houden hun leesmomenten bij in een logboek en krijgen na afloop een kleine beloning. 

Lezen wordt een avontuur

Om lezen leuk te houden, bedachten we verschillende varianten, zoals: 

• een pizzafeestje, waarbij ze meer ‘toppings’ mochten kiezen naarmate ze meer boeken hadden gelezen;

• een sponsoractie, waarbij leeskilometers werden omgezet in geld om nieuwe boeken voor de bibliotheek te kopen;

• een fotowedstrijd, waarbij ze foto’s instuurden van de meest bijzondere plek waar ze aan het lezen waren;

• en een Lees & Race-project, waarbij ze met hun leeskilometers symbolisch de oceaan overstaken en ‘reisden’ naar Nederland of België.

De reacties zijn vaak verrassend enthousiast. Wat begint als een leesopdracht verandert soms in een kleine competitie – of juist in een gedeelde activiteit met ouders.

De waarde van netwerken

De Taaltuin in Cleveland maakt deel uit van het wereldwijde netwerk van Stichting NOB (Nederlands Onderwijs in het Buitenland). NOB verbindt Nederlandstalige scholen wereldwijd en ondersteunt hen met expertise, professionalisering en de uitwisseling van kennis en lesideeën. Een mooi voorbeeld daarvan is de samenwerking tussen de Taaltuin en 't Klokhuis in New York: leraren en coördinatoren van beide locaties delen lesideeën, denken mee over lesmethodes en sluiten aan bij elkaars teamvergaderingen. Zo versterkt samenwerking de kwaliteit van het onderwijs en de ondersteuning van leerlingen.

Leren van elkaar

Dit principe kan ook voor andere moedertalen werken:

• laat leerlingen boeken kiezen die hen aanspreken;

• betrek ouders bij het leesproces;

• en maak van lezen een gezamenlijke ervaring in plaats van een individuele opdracht.

De context van andere moedertalen verschilt misschien, maar de uitdaging is vaak dezelfde: hoe houd je een taal levend in een omgeving waar een andere taal dominant is? Samenwerking tussen moedertaalprogramma’s kan daarbij een enorme rol spelen. Ons project begon immers met een idee vanuit ons netwerk.

Als ik één ding hoop dat lezers uit dit verhaal meenemen, dan is het dit: ondersteuning van moedertalen is nooit het werk van één persoon of één taalprogramma. Het vraagt samenwerking – tussen leraren, scholen, ouders en organisaties. In ons netwerk zien we hoe inspirerend die samenwerking kan zijn.