top of page
  • Writer's pictureGisi Cannizzaro

Tapping into multilingualism as a resource in Dutch primary schools

September 18, 2019

Interview with Joana Duarte from the 3M project "Meer Kansen met Meertaligheid" NEDERLANDSE VERSIE HIERONDER

Joana Duarte is a professor of multilingualism at the NHL Stenden University of Applied Sciences in Leeuwarden. We reached out to Joana because she runs the 3M project "Meer Kansen met Meertaligheid," which gives Dutch teachers at primary schools the chance to incorporate multilingualism into their teaching approaches. We had a conversation with Joana to learn more about the 3M project, and to ask how primary school teachers in Eindhoven can apply the ideas in their classrooms.

How did you first get into the topic of multilingualism?

I started out years ago as a high school teacher in Portugal, ending up with a lot of newcomer students in my class with no knowledge of Portuguese. I rejected the advice of my colleagues who insisted that I only use Portuguese in the class. Instead, I followed my instincts and took a multilingual approach to keep the teenagers engaged. I used project-based learning (a planned theater-performance), and in the end almost all students passed their exams!

This experience eventually led me to graduate study and post-doctoral positions in Germany, addressing topics like the integration of migrants and heritage language maintenance. I was ultimately lured (four years ago) to the very multilingual region of Friesland.

What type of multilingual issues do teachers face in Friesland?

In Friesland, 60% of the students speak Frisian at home, and there are more than 95 primary schools that work trilingually (Dutch, Frisian, and English). We see that migrant students are increasingly moving to Friesland, as well as to other multilingual regions of Europe, so schools are currently faced with the need to update their approach to language education. Many see multilingualism as a burden, but we believe that it is actually an asset: teachers can draw on the multilingual knowledge of students in order to support students’ academic and personal development.

Parents whose children are in need of heritage language supplementary education complain that there are not enough of these programs in the north and want to see more of these initiatives be organized.

Are there heritage language schools in the north?

There are not a lot of heritage language schools in Friesland and Groningen at the moment. There are a handful of Chinese organizations and some language communities within refugee centers. Parents whose children are in need of heritage language supplementary education complain that there are not enough of these programs in the north and want to see more of these initiatives be organized.

What is the 3M project?

In our 3M project, we help Dutch primary school teachers find ways to explore languages with their students. There are several approaches that can be used, across a spectrum. On one end of the spectrum, there is acknowledgement of languages. This means simple language awareness: not learning a language, but learning about languages, language-learning strategies, and language differences. On the other end of the spectrum there is actual content learning in another language. We are building a toolbox that has a number of different activities to inspire teachers.

Can you give an example of a few of the activities from the 3M toolbox?

Teachers can look at something as simple as the days of the week or numbers in different languages with their students. This can be discussed, for example, during a Dutch class or English class.

In Friesland, many of the students and teachers are fluent in Frisian, so during a history lesson one school looked at the Roman Empire in Friesland. One teacher spoke in Frisian and another teacher spoke in Dutch, in the class together. The students said that sometimes the Frisian was difficult but they could follow it. This is an example of language learning that takes place outside of a language class.

We also had a school use the topic of "light" from Wereldorientatie. The class looked into light festivals around the world, from Poland to Hong Kong. In this class there was even a student from Africa whose mother came and told the story of the lack of light and electricity in her village, and the child translated the story for the teacher and fellow students.

In these ways, history, culture, and traditions can be related to the pupils in the class. Importantly, it is not necessary for the teacher to speak another language for these activities to be successful and engaging.

Are teachers encouraged to draw on the language knowledge of students in the class?

If there is a student in the class who speaks another language, they can share the translation of things (like the days of the week or numbers), but only if they want to, since a student should not be forced to be an “ambassador” of their heritage languages. Our advice is for teachers to relate the lesson to pupils in the class in a natural way and not to force any child to take on an identity that they don't have or don't want.

Is there a set curriculum that the 3M project has developed that teachers can use?

No. We do not provide schools with a method that they can open on their digiboard. Nor do we tell schools that they should completely change their way of teaching -- because this would imply that what the schools are doing is not good and that is of course not true!

Our 3M project tries to empower and inspire teachers to develop their own ideas and organize their own teaching approaches. We have an online toolbox with a collection of activities that might inspire teachers to engage with their pupils’ multilingualism.

Once the ball starts rolling, schools not only develop new activities, but they start changing the way they think and the way they involve students in activities

How does a school get started incorporating multilingualism into the lessons?

Luckily, this does not require extra money or extra materials. At first, schools often think that incorporating multilingualism into their teaching approaches will require a lot of work or a costly investment, and they are not sure where to begin. Getting started can be as easy as looking tomorrow at numbers in several different languages. Once teachers get comfortable with the idea of exploring and experimenting on a small scale, they quickly see that the students are interested and engaged.

Once the ball starts rolling, schools not only develop new activities, but they start changing the way they think and the way they involve students in activities. Some schools even decide to have multilingualism worked into their policies (schoolbeleid), so it becomes integral to the educational philosophy and vision of the school.

Have you reached many schools with the 3M toolbox?

Yes, we are currently working with participating primary schools in Friesland, Drenthe, Groningen, Amstelveen, and Amersfoort.

How can schools in Eindhoven access the 3M toolbox?

It is important to keep in mind that it is a several-year project so the toolbox is not yet complete. The toolbox will become official once participant schools have experimented with it, but it can already be accessed.

Schools in Eindhoven are welcome to access the 3M toolbox online and send us feedback about how it can be applied in the south. The type of feedback we receive, for example, is that one school decided to use the activities with their program for gifted students and they shared their experiences with us. Another school got help from parents to carry out an activity that incorporated another language. Anything is possible, and we look forward to the exchange of ideas!

For more information about the 3M project Meer Kansen Met Meertaligheid project, visit their website and toolbox.

Het inzetten van meertaligheid als hulpbron in het Nederlandse basisonderwijs

18 September 2019

Gesprek met Joana Duarte van de 3M project "Meer Kansen met Meertaligheid"

Joana Duarte is hoogleraar meertaligheid aan de NHL Stenden Hogeschool in Leeuwarden. We spraken met Joana vanwege haar leidende rol in het “3M” Project (Meer Kansen met Meertaligheid;, dat Nederlandse leerkrachten in het basisonderwijs de kans geeft om meertaligheid op te nemen in hun manier van lesgeven. We hebben met Joana gesproken om meer te weten te komen over het 3M project en om haar te vragen hoe docenten in het basisonderwijs in Eindhoven de ideeën in het klaslokaal kunnen toepassen.

Hoe ben je oorspronkelijk op het onderwerp van meertaligheid gekomen?

Jaren geleden was ik leraar in het voortgezet onderwijs in Portugal. Op een gegeven moment had ik heel veel nieuwkomer-leerlingen die geen kennis hadden van het Portugees. Ik negeerde het advies van mijn collega’s om in het klaslokaal alleen Portugees te gebruiken. Ik volgde mijn gevoel en gebruikte een meertalige benadering om de pubers betrokken te houden. Ik gebruikte de methode van leren op projectbasis (een theaterstuk) en op het einde slaagden bijna alle leerlingen voor hun examen!

Deze ervaring leidde me naar mijn afstuderen en naar post-doc posities in Duitsland, waarbij ik me bezig hield met onderwerpen als de integratie van migranten en het behoud van de thuistaal. Uiteindelijk (vier haar geleden) voelde ik mij aangetrokken door het zeer meertalige Friesland.

Tegen welke uitdagingen op het gebied van meertaligheid lopen docenten in Friesland aan?

In Friesland spreekt 60% van de leerlingen thuis Fries en er zijn meer dan 95 basisscholen die drietalig werken (Nederlands, Fries en Engels). We zien dat er steeds meer leerlingen met een migrantenachtergrond naar Friesland komen, net zoals bij andere meertalige regio’s in Europa. Scholen zullen hun benadering van taalonderwijs dus steeds meer hierop moeten aanpassen. Velen zien meertaligheid als een last maar wij geloven dat het juist een meerwaarde is: docenten kunnen gebruikmaken van de meertalige kennis van leerlingen om hun academische en persoonlijke ontwikkeling te ondersteunen.

Ouders waarvan de kinderen extra onderwijs nodig hebben in de thuistaal klagen dat er in het noorden niet genoeg aanbod is. Zij zouden graag zien dat er meer van dit soort initiatieven zouden worden gestart.

Zijn er thuistaal-scholen in het noorden?

Er zijn op dit moment niet veel thuistaal-scholen in Friesland en Groningen. Er zijn een handvol Chinese organisaties en enkele taalgemeenschappen binnen vluchtelingencentra. Ouders waarvan de kinderen extra onderwijs nodig hebben in de thuistaal klagen dat er in het noorden niet genoeg aanbod is. Zij zouden graag zien dat er meer van dit soort initiatieven zouden worden gestart.

Wat houdt het 3M project in?

In ons 3M project helpen we Nederlandse docenten in het basisonderwijs manieren te vinden om met hun leerlingen talen te verkennen. Er is een spectrum van verschillende methoden die kunnen worden gebruikt. Aan de ene kant van het spectrum zit de erkenning van talen. Dit betekent simpelweg taalbewustzijn: niet het leren van een taal maar het leren over talen, strategieën om een taal te leren en verschillen tussen talen. Aan het andere eind van het spectrum zit het feitelijk leren in een andere taal. We zijn een toolbox aan het ontwikkelen met daarin een aantal verschillende activiteiten om docenten te inspireren.

Kun je een voorbeeld geven van een paar activiteiten in de 3M toolbox?

Docenten kunnen met hun leerlingen kijken naar iets simpels als de dagen van de week of getallen in verschillende talen. Dit kan bijvoorbeeld besproken worden in een Nederlandse of Engelse les.

In Friesland spreken veel van de kinderen en docenten vloeiend Fries. Eén school keek daarom in de geschiedenisles naar het Romeinse Rijk in Friesland. Eén docent sprak Fries en een andere docent sprak Nederlands, in dezelfde les. De kinderen gaven aan dat het Fries soms moeilijk was maar dat ze het konden verstaan. Dit is een voorbeeld van het leren van een taal buiten een taalles om.

We hebben ook een school gehad die het onderwerp “licht” gebruikte bij Wereldoriëntatie. De klas keek naar lichtfestivals over de hele wereld, van Polen tot Hong Kong. In deze klas was er zelfs een kind uit Afrika van wie de moeder naar de klas kwam en een verhaal vertelde over het gebrek aan licht en elektriciteit in haar dorp. De leerling vertaalde haar verhaal voor de docent en de andere leerlingen.

Op deze manier kunnen geschiedenis, cultuur en tradities in verbinding worden gebracht met de leerlingen. Belangrijk daarbij is dat de docent geen andere taal hoeft te spreken om tot succesvolle en inspirerende activiteiten te komen.

Worden docenten aangemoedigd om zich te baseren op de taalkennis van hun leerlingen?

Als er een kind in de klas zit dat een andere taal spreekt, dan kun je ze vragen naar de vertaling van dingen (zoals de dagen van de week of getallen), maar alleen als ze dat willen want een kind moet niet worden gedwongen worden tot een rol van “ambassadeur” van zijn thuistaal. Ons advies aan docenten is om de les op een natuurlijke manier in verbinding te brengen met de kinderen en de kinderen niet te dwingen een rol te spelen die het niet heeft of niet wilt.

Is er een vast curriculum dat het 3M-project heeft ontwikkeld en dat docenten kunnen gebruiken?

Nee. We geven scholen geen methode die ze kunnen openen op het digibord. Ook zeggen we niet tegen scholen dat ze hun manier van lesgeven volledig moeten veranderen omdat dat zou betekenen dat wat de scholen doen niet goed is en dat is natuurlijk niet zo.

Wat ons 3M project doet, is proberen om docenten beter te maken en te inspireren om hun eigen ideeën te ontwikkelen en hun eigen manier van lesgeven vorm te geven. We hebben een online toolbox met een verzameling activiteiten die docenten kunnen inspireren in het omgaan met de meertaligheid van hun leerlingen.

Als de bal aan het rollen gaat, ontwikkelen scholen niet alleen nieuwe activiteiten maar begint ook hun manier van denken te veranderen en de manier waarop ze leerlingen laten deelnemen aan activiteiten.

Hoe kan een school beginnen met het opnemen van meertaligheid in de lessen?

Gelukkig is daar geen extra geld of materiaal voor nodig. In eerste instantie denken scholen vaak dat het opnemen van meertaligheid in hun manier van lesgeven veel werk is of grote investeringen vraagt en ze weten dan niet waar ze moeten beginnen. Beginnen kan met iets eenvoudigs als morgen kijken naar getallen in een aantal verschillende talen. Zodra docenten gewend zijn aan het idee om op kleine schaal te ontdekken en te experimenteren, zien ze snel dat de kinderen geïnteresseerd en betrokken zijn.

Als de bal aan het rollen gaat, ontwikkelen scholen niet alleen nieuwe activiteiten maar begint ook hun manier van denken te veranderen en de manier waarop ze leerlingen laten deelnemen aan activiteiten. Sommige scholen besluiten zelfs om meertaligheid op te nemen in hun schoolbeleid waarmee het een integraal onderdeel wordt van de missie en visie van de school.

Hebben jullie veel scholen weten te bereiken met de 3M toolbox?

Op dit moment werken we samen met deelnemende basisscholen in Friesland, Drenthe, Groningen, Amstelveen en Amersfoort.

Hoe kunnen scholen in Eindhoven toegang krijgen tot de 3M toolbox?

Het is belangrijk om in gedachten te houden dat het een meerjaren-project is en dat de toolbox nog niet compleet is. De toolbox wordt officieel zodra deelnemende scholen ermee geëxperimenteerd hebben maar de toolbox is al wel te benaderen (

We nodigen scholen in Eindhoven uit om de toolbox te bekijken en ons feedback te geven over hoe de toolbox in het zuiden toegepast kan worden. De feedback die we bijvoorbeeld krijgen is dat een school heeft besloten de activiteiten te gebruiken in haar programma voor hoogbegaafde kinderen en zij hebben hun ervaringen met ons gedeeld. Een andere school heeft hulp van ouders gekregen om een activiteit uit te voeren op basis van een andere taal. Alles is mogelijk en we kijken uit naar de uitwisseling van ideeën!

Voor meer informatie over Meer Kansen Met Meertaligheid, zie hun webpagina en toolbox.


Les commentaires ont été désactivés.
bottom of page